Het Europese wetgevingsproces uitgelegd.

In 8 stappen van voorstel naar wetgeving binnen de EU.

De Europese Unie maakt wetten die van invloed zijn op miljoenen bedrijven, burgers en overheden. Maar hoe komt zo’n EU-wet eigenlijk tot stand? In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe het gewone wetgevingsproces werkt en wie daarin welke rol speelt. Zo weet je de volgende keer dat je een statusupdate over EU-wetgeving leest, precies in welke fase het voorstel zit en waar je op moet letten. Zo kan je sneller en beter anticiperen op wat er komt vanuit nieuwe wet- en regelgeving van Europa

Wie maken de wetten in de EU?

De meeste EU-wetten ontstaan via de gewone wetgevingsprocedure (ordinary legislative procedure). Daarbij zijn er drie hoofdrolspelers:

• Europese Commissie – stelt wetsvoorstellen op

• Europees Parlement – vertegenwoordigt de Europese burgers

• Raad van de Europese Unie – vertegenwoordigt de regeringen van de lidstaten

Let op: de Europese Raad (met de regeringsleiders) is iets anders dan de Raad van de EU (met vakministers). De Europese Raad bepaalt de politieke koers, maar neemt zelf geen wetten aan.

Het Europese 'gewone wetgevingsproces'

De gewone wetgevingsprocedure (ordinary legislative procedure) is de standaard wet- en regelgeving. Afwijkende procedures worden bewust ingezet bij bijvoorbeeld een technische uitwerking (gedelegeerde handelingen) of voor niet-bindende instrumenten zoals aanbevelingen en vrijwillige standaarden.

Hieronder toelichting van de het Europese wetgevingsproces in normale omstandigheden":

1. Wetsvoorstel door de Europese Commissie

De Commissie doet een voorstel, vaak op basis van consultaties, impactanalyses en advies van organen zoals het Comité van de Regio’s. Het voorstel gaat naar het Europees Parlement en de Raad.

2. Eerste lezing in het Europees Parlement

Het Parlement bespreekt het voorstel (meestal eerst in een commissie) en kan het:

• goedkeuren

• aanpassen via amendementen

3. Eerste lezing in de Raad van de EU

De Raad kan:

• instemmen met de positie van het Parlement → de wet is dan al aangenomen

• een eigen positie innemen → het voorstel gaat terug naar het Parlement

4. Informele onderhandelingen (‘trilogen’)

Om tot een compromis te komen, onderhandelen Parlement, Raad en Commissie informeel. De uitkomst wordt later formeel goedgekeurd.

5. Tweede lezing

Als er nog geen akkoord is:

• Het Parlement kan de raadspositie goedkeuren, afwijzen of wijzigen

• De Raad beoordeelt die wijzigingen en kan ze overnemen of niet

6. Verzoeningsprocedure (conciliation)

Als er nog steeds geen overeenstemming is, komt er een 'verzoeningscomité' met vertegenwoordigers van Parlement en Raad. Doel: één gezamenlijke tekst. Lukt dat niet? Dan vervalt het wetsvoorstel.

7. Derde lezing

Beide instellingen stemmen over het compromis. Alleen als beide partijen akkoord zijn, wordt de wet aangenomen.

8. Publicatie en inwerkingtreding

De aangenomen wet wordt gepubliceerd in het EU-Publicatieblad.

Verordening, richtlijn of besluit: wat is het verschil?

• Verordening – direct van toepassing in alle EU-landen

• Richtlijn – stelt een doel, maar lidstaten kiezen zelf de vorm van uitvoering

• Besluit – bindend voor specifieke adressaten (bijv. een lidstaat of bedrijf)

Samengevat: EU-wetgeving in 8 stappen

1. Commissie doet voorstel

2. Parlement bespreekt (en wijzigt)

3. Raad stemt of stuurt terug

4. Trilogen zoeken compromis

5. Tweede lezing

6. Eventueel verzoeningscomité

7. Derde lezing → goedkeuring

8. Publicatie en toepassing in de lidstaten