De 'zes kapitalen' van meervoudige waardecreatie

Binnen Integrated Reporting (IIRC) draait het om meervoudige waardecreatie. Dat betekent dat een organisatie waarde kan creëren, behouden of juist aantasten via verschillende soorten kapitaal en dit is breder dan financiële waarden.

In een geïntegreerd verslag kan de organisatie laten zien hoe strategie, governance, prestaties en toekomstverwachtingen samen leiden tot waarde op de korte, middellange en lange termijn.

De kern van dit denken bestaat uit 'six capitals' [zes kapitalen]. Deze kapitalen zijn met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar continu. 'Trade-offs' zijn daarbij onvermijdelijk.

De zes kapitalen

Waarde wordt zichtbaar als deze kapitalen toenemen, behouden blijven of afnemen. Geen enkel kapitaal staat op zichzelf.

Financieel kapitaal 

Het meest bekende kapitaal: geldmiddelen alsook de toegang tot financiering. Denk aan winstgevendheid, dividenduitkering, schenking en sponsoring als waardecreatie,

Hier tegenover staan risico’s zoals boetes of stijgende lasten. Financieel kapitaal is veelal de basis voor het vormen van andere waardecreatie. Het dient echter niet allesbepalend te zijn. 

Natuurlijk kapitaal 

De natuurlijke hulpbronnen en ecosysteemdiensten die je gebruikt voor het doel van de organisatie te bereiken. Van energie door zonlicht en verbranding van fossiele brandstoffen tot de bestuiving van gewassen. Uitputting van bronnen, vervuiling van het milieu en het aantasten van ecosystemen tasten de waarde van natuurlijk kapitaal aan.

Door duurzaam te ondernemen, waaronder CO2-uitstoot te reduceren, circulair te werken en zorg te dragen voor het milieu, kan een organisatie afname van de waarde van dit kapitaal voorkomen.

Materieel kapitaal 

Dit betreft fysieke tastbare middelen zoals het geproduceerde product door de organisatie, maar ook de faciliteiten die dit mogelijk maken: de gebouwen, machines en infrastructuur. De waarde van deze faciliteiten dient vanzelfsprekend goed behouden te worden, door juist gebruik en onderhoud. Verouderde installaties zullen bijvoorbeeld de geproduceerde materiële waarde verminderen, alsook op zijn beurt de financiële waarden. 

Intellectueel kapitaal 

De kennis, data, innovatiekracht, merken en processen van een organisatie. Dit kapitaal bepaalt vaak je onderscheidend vermogen. Slechte datakwaliteit of het verlies van kennis en innovatiekracht kunnen de waarde laten afnemen. Daardoor worden ook andere kapitalen aangetast -zoals financieel kapitaal.

Menselijk kapitaal 

Vaardigheden, motivatie, gezondheid en cultuur van medewerkers. Betrokken mensen zorgen voor innovatie (intellectueel kapitaal van de organisatie) en continuïteit. Door verloop, ongevallen, verzuim of een lage tevredenheid kan dit kapitaal afnemen waarbij er risico’s ontstaan aan de verbonden kapitalen.

Sociaal & relationeel kapitaal 

De kwaliteit van je relaties van de organisatie met stakeholders zoals klanten, leveranciers, partners en de maatschappij. Vertrouwen, samenwerking en reputatie vormen hier de kern. Conflicten of ontevredenheid hebben directe impact op de prestaties van de organisatie. 

Hoe gebruik je de zes kapitalen?

Veel organisaties vertalen de zes waarden naar een waardecreatiemodel, Dit geeft inzicht in:

• de input op basis van de zes kapitalen

• de ver- en/of bewerking hiervan door activiteiten en het businessmodel

• de output op basis van de zes kapitalen

Daarbij wordt ook inzichtelijk welke waardecreatie en waardevermindering plaatsvindt ten gevolge van de activiteiten van de organisatie.

Verhoudingen zes kapitalen in de praktijk

Een investering in training: dat kost op korte termijn financieel kapitaal, maar vergroot menselijk kapitaal (tevreden medewerkers) en intellectueel kapitaal (verbetering innovatiekracht organisatie). Op middellange termijn kan zich dit later financieel terugbetalen.

Het produceren van een elektrische auto kost veel materieel kapitaal (kostbare grondstoffen) op de korte termijn. Daarbij moet rekening gehouden worden dat het winnen van de grondstoffen niet het milieu schaadt (natuurlijk kapitaal), noch de werknemers in de keten (menselijk kapitaal). Op de lange termijn zal de elektrische auto CO2 uitstoten wat beter is voor het natuurlijke kapitaal.

investering in training: dat kost op korte termijn financieel kapitaal, maar vergroot menselijk kapitaal (tevreden medewerkers) en intellectueel kapitaal (verbetering innovatiekracht organisatie). Op middellange termijn kan zich dit later financieel terugbetalen.

De zes waarden helpen organisaties om verder te kijken dan financiële cijfers . Ze maken inzichtelijk hoe beslissingen van vandaag, invloed hebben op waardecreatie en/of -vermindering, ook buiten financiële waarde.